ขั้นตอนการจัดตั้งพรรคการเมือง

 ขั้นตอนการจัดตั้งพรรคการเมือง

การรวมตัวกันเพื่อจัดตั้งพรรคการเมือง ถือเป็นเสรีภาพของปวงชนชาวไทยที่สามารถกระทำได้ ซึ่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอานาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 45 กำหนดว่า “บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการรวมกัน จัดตั้งพรรคการเมือง ตามวิถีทางการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข”
สำหรับหลักเกณฑ์และวิธีการจัดตั้งพรรคการเมืองนั้น ได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 มีสาระสำคัญ ดังต่อไปนี้
บุคคลที่มีความประสงค์จะจัดตั้งพรรคการเมือง สามารถเริ่มดำเนินการได้ 2 วิธี โดยเริ่มจาก การเตรียมการจัดตั้งพรรคการเมืองไว้ก่อน หรือหากมีความพร้อมสามารถยื่นคำขอจดทะเบียนจัดตั้งพรรคการเมืองได้ทันที

1.การเตรียมการจัดตั้งพรรคการเมือง
ผู้แจ้งการเตรียมการจัดตั้งพรรคการเมืองต้องเป็นบุคคลที่มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้าม เช่นเดียวกับผู้ร่วมกันจัดตั้งพรรคการเมือง โดยมีจำนวนไม่น้อยกว่า 15 คน จะยื่นคำขอแจ้งการเตรียมการจัดตั้งพรรคการเมืองต่อนายทะเบียนพรรคการเมืองไว้ก่อน แล้วดำเนินการรวบรวมผู้จัดตั้งพรรคการเมืองให้ได้จำนวนไม่น้อยกว่า 500 คนก็ได้ แต่ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนจัดตั้งพรรคการเมืองภายใน 180 วัน นับแต่วันที่นายทะเบียนพรรคการเมืองรับแจ้ง ถ้ามิได้ยื่นคำขอจดทะเบียนจัดตั้งพรรคการเมืองในระยะเวลาดังกล่าวให้คำขอนั้นเป็นอันสิ้นผล

2.การจัดตั้งพรรคการเมือง
ตามมาตรา 9 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 กำหนดให้บุคคลไม่น้อยกว่า 500 คน ซึ่งมีอุดมการณ์ทางการเมืองในแนวทางเดียวกันและมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้าม อาจร่วมกันดำเนินการเพื่อจัดตั้งพรรคการเมืองและที่สำคัญการจัดตั้งพรรคการเมืองนั้น พรรคการเมืองต้องมีทุนประเดิมไม่น้อยกว่า 1,000,000 บาท โดยทุกคนต้องร่วมกันจ่ายเงินเพื่อเป็นทุนประเดิมคนละไม่น้อยกว่า 1,000 บาท แต่ไม่เกินคนละ 50,000 บาท และก่อนยื่นคำขอจดทะเบียนจัดตั้งพรรคการเมือง ผู้ร่วมกันจัดตั้งพรรคการเมืองตามมาตรา 9 ต้องประชุมร่วมกันโดยมีผู้เข้าร่วมประชุมไม่น้อยกว่า 250 คน หลังจากนั้นจึงยื่นคำขอจัดตั้งพรรคการเมืองต่อนายทะเบียนพรรคการเมือง ตามขั้นตอนดังนี้

1. ยื่นคำขอจัดตั้งพรรคการเมืองต่อนายทะเบียนพรรคการเมือง

2. นายทะเบียนพรรคการเมืองตรวจสอบความถูกต้องและครบถ้วนตามมาตรา 17

3. หากถูกต้องและครบถ้วน นายทะเบียนพรรคการเมืองจะเสนอ กกต. ให้เห็นชอบรับจดทะเบียน
ในกรณีที่ไม่ถูกต้อง นายทะเบียนพรรคการเมืองจะเสนอ กกต. ให้เห็นชอบแจ้งผู้ยื่นคำขอให้ดำเนินการแก้ไขภายใน 60 วัน หากแก้ไขถูกต้องนายทะเบียนพรรคการเมืองจะเสนอ กกต. ให้เห็นชอบรับจดทะเบียน แต่หากยังไม่แก้ไขหรือแก้ไขไม่ถูกต้อง นายทะเบียนพรรคการเมืองจะรายงาน กกต. ให้มีมติไม่รับจดทะเบียน โดยนายทะเบียนพรรคการเมืองจะแจ้งมติให้ผู้ยื่นคำขอทราบภายใน 7 วัน

4. เมื่อนายทะเบียนพรรคการเมือง เสนอให้ กกต. เห็นชอบรับจดทะเบียนแล้ว จะประกาศจัดตั้งพรรคการเมืองในราชกิจจานุเบกษาและแจ้งให้พรรคการเมืองนั้นๆ ทราบ แต่หากปรากฏว่าภายหลังข้อบังคับที่ยื่นไม่เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดนายทะเบียนพรรคการเมืองจะรายงานให้ กกต. มีมติเพิกถอนข้อบังคับ และแจ้งมติให้คณะกรรมการบริหารพรรคการเมืองทราบภายใน 7 วัน โดยให้ระยะเวลาในการแก้ไขภายใน 60 วัน ซึ่งหากแก้ไขถูกต้องก็จะแจ้งให้พรรคการเมืองทราบ แต่หากไม่ถูกต้องหรือไม่แก้ไขจะส่งผลให้พรรคการเมืองนั้นสิ้นสภาพ โดยหัวหน้าพรรคการเมืองมีสิทธิยื่นคำร้องคัดค้านต่อศาลรัฐธรรมนูญภายใน 30 วัน

ขอบคุณที่มา : เพจ กองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมือง